Güncellenme Tarihi: Aralık 11, 2025
Mobbing ve mobbing cezası nedir? Türk hukukunda ve günlük dilde oldukça yeni bir kavram olan mobbing, 4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında çeşitli hukuki sonuçlar doğurur.
Öncelikle mobbingi kısaca özetleyelim:
- İşyerindeki olumsuz sosyal etkileşimlerin mobbing sayılabilmesi için işyerinde gerçekleşmesi gerekir. Belli bir çalışanı veya çalışanları hedef alarak yıldırma, bezdirme, itibarsızlaştırma, istifaya zorlama, verimsizleştirme gibi amaçlar güdülerek yapılmalıdır. Tek seferlik çatışmalar mobbing sayılmamaktadır, sürekli hal alan tacizlerdir. Farkında olmaksızın yapılan nezaketsizlikler de mobbing sayılmamaktadır. Planlılık ve kasıtlılık aranır.
- Mobbing; tehdit etmek, azarlamak, yok saymak, haksız eleştiriler, yeteneklerin veya statünün küçümsenmesi, kişisel, fiziksel veya mesleki nedenlerle yapılan alaylar, küçük düşürücü ve saygısız tavırlar sergilemek, iş kapsamı dışında işler yapmaya zorlamak, fazla iş yüklemek, kasıtlı olarak işini sabote etmek, sürekli mekan değiştirmeye zorlamak vb. gibi sayısız şekilde vuku bulabilmektedir. Önemli unsur bu tacizlerin biri hedef alınarak, sürekli, kasıtlı ve planlı şekilde yapılmasıdır. Mobbing üstler tarafından da, aynı pozisyondaki işçiler arasında da gerçekleşebilmektedir.
- Mobbinge uğrayan işçinin, “mobbing davası” açması için yaşadığı mobbingi ispat etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Ancak mobbing vakalarında kesin kanıtlar bulmak zordur. Bu sebeple ispat yerine geçecek güçlü emarelerin de sunulması yeterli olacaktır. İspat için tanık beyanları, bilirkişi raporu, elektronik yazışmalar, kamera görüntüleri, ses kayıtları, sağlık raporları, işyeri raporları gibi mobbingin varlığını gösteren deliller sunulmaktadır. Mobbing davalarına iş mahkemeleri bakar.
- Mobbing nedeniyle istifa eden işçi kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve maddi/manevi tazminat alma hakkına sahiptir.
Mobbing Cezası Nedir?
İşyerinde gerçekleşen mobbinglerden dolayı tazminat davaları sık sık görülmektedir. “Mobbing Davası Açma Şartları” adlı makalemizde mobbing nedeniyle tazminat davalarından detaylıca bahsetmiştik.
Mobbing, tazminat davaları ile birlikte Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında da incelenebilmektedir. Türk Ceza Kanunu’nda mobbing suçu tanımlanmamıştır. Ancak mobbing vakalarında yaşanan durumlar TCK’da tanımlanan çeşitli suçların kapsamına girer. Kişi yaşadığı mağduriyetin TCK kapsamında bir suç olduğunu düşünüyorsa, Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunabilir.
Aşağıda mobbing dolayısıyla Ceza Kanunu anlamında gündeme gelebilecek suç tipleri sayılmıştır.
Eziyet Suçu – Türk Ceza Kanunu (TCK) Madde 96
Mobbing, mağdura sağlık anlamında ciddi zararlar verebilmektedir. Bu olumsuz etkiler depresyon, aşırı stress, fiziksel hastalıklar, intihara eğilim gibi durumlarla kendini gösterebilmektedir. Bu sebeple Yargıtay içtihatlarına göre mobbing kapsamındaki tacizler eziyet suçu sayılabilmektedir. Mobbingin ne koşullar altında eziyet sayılıp sayılmadığı ise yaşanan somut vakanın unsurlarına göre belirlenir. Eziyet suçunun yaptırımı, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıdır. Nitelikli halleri de mevcuttur.
Ayrımcılık – Türk Ceza Kanunu (TCK) Madde 122
Mobbing vakalarında, dil, ırk, milliyet, renk, cinsiyet, engellilik, siyasi düşünce, felsefi inanç, din veya mezhep mobbingin sebebi olabilir veya yıldırmayı daha etkili kılmak için kullanılabilir. Bu ayrımcılık suçu teşkil eder. Ayrımcılık suçunun yaptırımı, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıdır.
Hakaret Suçu – Türk Ceza Kanunu (TCK) Madde 125
Mobbing vakalarında en yaygın görülen suçtur. Mağdurun yüzüne karşı veya mağdurun duyabileceği veya mağdur hakareti işitmese de en az üç kişinin hakareti duyacağı şekilde arkasından konuşulmasını hakaret suçu kapsamında cezalandırmak mümkündür. Hakaret tanımına değinmek gerekirse, hakaret “somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi suretiyle kişinin şeref ve saygınlığının zedelenmesi” olarak tanımlanır. Örneğin küfürler, kişiden hayvan isimleriyle bahsetmek, fiziksel engelli birine engeliyle ilgili lakaplarla hitap etmek vs. gibi durumlar hakaret suçuna girer. Hakaret suçunun yaptırımı, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adlî para cezasıdır. Suçun nitelikli halleri de mevcuttur.
İntihara Yönlendirme Suçu, Türk Ceza Kanunu (TCK) Madde 84
Mobbing vakaları, istifaya zorlamanın da ötesinde intihara yönelim boyutunda bir çöküntüye sebep olabilmektedir. Eğer mobbing failinin yaptığı tacizler intihara teşvik ya da intihar kararını güçlendirme gibi unsurlar taşıyorsa fail, intihara yönlendirme suçu sebebiyle iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilmektedir.
Kasten Yaralama Suçu – Türk Ceza Kanunu (TCK) Madde 86-87
Mobbing vakalarında, yaşanan olumsuzluklar fiziksel boyuta gelebilmektedir. Bunun sonucunda kasten yaralama suçu teşkil eden bir durum oluşabilmektedir. Bununla birlikte işçiyi sabote etmek adına yapılan eylemler veya işçinin kasti kötü çalışma koşullarına zorlanması da kasti yaralama suçu teşkil eden durumlar ortaya çıkarabilmektedir. Kasti yaralama suçunun yaptırımı, altı aydan üç yıla kada hapis cezası veya adlî para cezasıdır. Suçun nitelikli halleri de mevcuttur.
Huzur ve Sükûnu Bozma Suçu – Türk Ceza Kanunu (TCK) Madde 123
Huzur ve sükun bozma suçu, bir kişiyi rahatsız etme maksadıyla yapılır. Israrla aramak, gürültü yapmak gibi hukuka aykırı davranışları kapsar. İşçiye mobbing vakalarında, bahsi geçen suçu teşkil eden unsurlar bulunabilmektedir. Huzur ve sükun bozma suçunun müeyyidesi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıdır.
Cinsel Taciz ve Cinsel Saldırı Suçları – Türk Ceza Kanunu (TCK) Madde 102,105
Bazı mobbing vakalarında, yapılan baskılar arasında cinsel taciz ve cinsel saldırı da bulunmaktadır. Cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlâl eden kişi, mağdurun şikâyeti üzerine, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmaktadır. Bu
davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilmektedir. Cinsel taciz suçuna gelince, bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikayeti üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına veya adlî para cezasına hükmedilmektedir.
Acun Hukuk & Danışmanlık
UYARI: Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Avukat Emre ACUN‘ a ait olup izinsiz olarak kopyalanamaz veya yayınlanamaz. Ancak okuyucularımızın, makale ve diğer içeriklerimizi dilekçelerinde kullanmaları serbesttir.
