Güncellenme Tarihi: Kasım 15, 2025
İşverenler, 5510 sayılı Kanunun 4/1-a bendi kapsamında çalışan işçilerin işten ayrılışlarını, aynı Kanunun 9. maddesine göre bildirmek için “sigortalı işten ayrılış bildirgesi” kullanırlar. SGK’ya internet, elektronik veya benzeri ortamda iletilen bu belge, işten ayrılan sigortalıların durumunu resmi olarak bildirir. İş ilişkisi sona erdiğinde, işveren işçi adına bu bildirgeyi hazırlar. Bildirgede, iş sözleşmesinin hangi nedenle ve kimin isteğiyle sonlandığını gösteren rakamsal kod yer almaktadır. Bu kod, “işten çıkış kodu” olarak adlandırılmaktadır. 25 kodu ile işten çıkarma, işverenin SGK’ya bildirdiği işten çıkış hallerinden biridir.
Yasal düzenlemeler, işverenlere önemli bir sorumluluk yükler. 4/1-a kapsamında sigortalı çalışanların işten ayrılması durumunda, işverenler “sigortalı işten ayrılış bildirgesi” düzenler. İşverenler, bu bildirgeyi e-sigorta sistemi üzerinden, işten ayrılış tarihini takip eden 10 gün içinde SGK’ya iletmelidirler. Böylece, işten ayrılan sigortalıların durumu zamanında ve doğru şekilde SGK’ya bildirilmiş olacaktır.
25 İşten Çıkış Kodu Nedir?
SGK 25 işten çıkış kodu, ”işçi tarafından işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih” şeklinde tanımlanmıştır. 25 kodu ile işten çıkarma işleminin yasal dayanağını İş Kanunu’nun 24. maddesinin 2. fıkrası oluşturur. Yani, işçi aşağıdaki nedenlerden biri ile iş sözleşmesini feshederse ve bu nedenler gerçekse, işveren SGK’ya 25 kodunu bildirmelidir:
- İşveren iş sözleşmesi yapılırken esaslı noktalarda yanlış vasıflar veya şartlar gösterirse, işçiyi yanıltırsa
- Bunun yanında, işveren işçinin veya ailesinin şeref ve namusuna dokunan sözler söylerse ya da davranışlarda bulunursa, işçiye cinsel tacizde bulunursa
- İşveren işçiye veya ailesine sataşırsa ya da gözdağı verirse, işçiyi veya ailesini kanuna aykırı davranışa özendirirse, kışkırtırsa veya sürüklerse
- Yine işçiye veya ailesine karşı hapsi gerektiren bir suç işlerse ya da işçi hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ağır isnat veya ithamda bulunursa
- İşçi işyerinde başka bir işçi veya üçüncü kişiler tarafından cinsel tacize uğrarsa ve bu durumu işverene bildirir fakat işveren gerekli önlemleri almazsa
- Son olarak işveren işçinin ücretini kanun hükümlerine veya sözleşme şartlarına uygun şekilde hesaplamaz ya da ödemezse
İşten Çıkış Kodları Önemli Midir?
SGK çıkış kodları, işçinin tazminat hakkı ve işsizlik maaşı hakkının belirlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle işverenler, SGK’ya doğru çıkış kodunu bildirmekle büyük bir sorumluluk taşımaktadırlar. Zira işverenin doğru kodu bildirmesi, hem işçi hem de işveren açısından hak kayıplarını önleyecektir. Örneğin 25 kodu ile işten çıkarma yapan bir işveren, SGK’ ya çıkış kodunu 3 olarak gösterirse işçinin işsizlik maaşı alma hakkı kalmaz.
İşten çıkış kodları, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatına hak kazanma konusunda da etkili olmaktadır. İş sözleşmesinin fesih nedeni ve sözleşmenin hangi tarafça feshedildiği, bu kodlar sayesinde netleşmektedir. İşverenin SGK sistemine hatalı veya yanıltıcı bir kod girmesi, işçilerin bazı tazminat haklarından mahrum kalmasına neden olmaktadır. Bununla birlikte Yargıtay’ın kararlarına göre işveren, haklı veya geçerli bir neden olmadan iş akdini feshederse, SGK’ya bildirilen koda değil feshin gerçek nedenine bakılmalıdır. Bu gibi durumlarda, iş sözleşmesini hangi tarafın feshettiği ve haklılık durumu önem kazanmaktadır. İşçi, dava açarak gerçek durumu ortaya koyabilir ve doğru ayrılış kodunun tespitini mahkemeden talep edebilir.
Öte yandan, işten çıkış kodları işsizlik maaşına hak kazanmada belirleyici rol oynamaktadır. Eğer işveren SGK sistemine yanlış kod girerse, işçiler işsizlik maaşı hakkından mahrum kalırlar. Zira sigortalı işsizler başvuru yaptığında İŞKUR, işsizlik maaşını hesaplarken işten ayrılış bildirgesindeki ayrılış tarihi, prime esas kazanç ve gün sayısı ile SGK çıkış kodunu doğrudan dikkate almaktadır.
25 Kodu İle İşten Çıkarma ve Tazminat Hakkı
- Kıdem tazminatı yönünden: 25 kodu ile işten çıkarma halinde işçinin, iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiği kabul edilir. Bu nedenle 25 kodu ile çıkış halinde işçi kıdem tazminatına hak kazanacaktır.
- İhbar tazminatı yönünden: 25 kodu ile işten çıkış, işçinin iş sözleşmesini derhal feshi halidir. Dolayısıyla işverenin uyması gereken bir ihbar süresi yoktur. Bu nedenle 25 kodu ile işten çıkarma halinde işverenin işçiye ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü yoktur.
SGK’ya verilen işten ayrılış bildirgelerindeki kodlar, uygulamada her zaman iş sözleşmesinin gerçek fesih nedenini göstermeyebilir. Bununla birlikte işçi için SGK’ya bildirilen işten ayrılış kodu, yargılama aşamasında işverenin sunduğu fesih gerekçesiyle farklı hatta çelişkili olabilir. Unutulmamalıdır ki işverenin SGK’ya bildirdiği kod, onun aleyhinde önemli bir delil niteliği taşır. Zira işveren, dava sürecinde kendi girdiği çıkış kodunun gerçeği yansıtmadığını iddia ederse, bu iddiayı mutlaka başka delillerle desteklemek zorundadır. Bu nedenle işveren 25 kodu ile işten çıkarma yaparsa ve daha sonra farklı bir çıkış nedeni ileri sürerse, bu yeni nedeni açık ve güçlü kanıtlarla ispat etmelidir.
25 Kodu İle İşten Çıkarma ve İşsizlik Maaşı
Yukarıda da belirttiğimiz gibi işsizlik maaşı hakkı için, İŞKUR tarafından ilk önce işten ayrılış kodu kontrol edilmektedir. İşveren tarafından SGK’ya bildirilen işten çıkış kodu, işçinin işsizlik maaşı almasına uygun değilse, başka hiçbir şarta bakmadan işçinin başvurusu reddedilmektedir
Durum bu olmakla birlikte 25 kodu ile işten çıkarma halinde işçinin işsizlik maaşı alma hakkı mevcuttur. Zira işsizlik maaşı alma koşullarından biri kendi kusuru dışında işsiz kalmaktır. İşçi 25 kodunda haklı nedenle işten çıkış yaptığı için bu koşul gerçekleşmiş olur. Bununla birlikte işsizlik maaşı almak için diğer şartların da mevcut olması gereklidir. Bu şartlar:
- Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmak,
- İş akdinin feshinden önceki son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş olmak,
- Hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde en yakın İŞKUR birimine başvurmak
Acun Hukuk & Danışmanlık
UYARI: Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Avukat Emre ACUN‘ a ait olup izinsiz olarak kopyalanamaz veya yayınlanamaz. Ancak okuyucularımızın, makale ve diğer içeriklerimizi dilekçelerinde kullanmaları serbesttir.
